Comunu de Moguru

Comune di Mogoro - 50ma Fiera del Tappeto

Salta la barra di navigazione e vai ai contenuti

Su mandiari

Turra e sadazzu, tianeddu e pingiadeddaMoguru in su tempus est istrada sempri in trà is biddas de Sardigna chi prus hant produsiu trigu scerau. Tant’e berus ca impari a custa laurera: arai, semiai, marrai, messai, incungiai e mobi su trigu,funt nascias e crescias usanzias e custumanzias chi hant donau importu mannu a sa zivillidadi de is sardus.

Sa domu mogoresa puru, cumenti a medas de su campidanu, est istada penzada e fabbricada po podi manixiai e accabidai tottu is loris callidadosus e pruscatottu su trigu chi serbiat po fai su pani e sa pasta in sa domu de farra o de su forru, abi is femminas futas e biazzas mogoresas prugànta, cerriant, scedazzànta, e spoiànta po preparai sa simbua e su scetti, chi beniat spongiau e ciuettu, e pustis axedau postu a coi in su forru po ndi bogai is civraxus, coccois, moddixinas e costeddas saboridas.

Immoi puru, in medas domus si podint bi’ apiccaus tottu is istrexus e is ainas chi serbiant po podi praticai custas artis nodidas: treuzzus e paias, scovas, cibirus, sciadazzadoris, turras, caisteddus, crobis e finzas mesas, sa moba abi su bestiolu mobiat su trigu e cumenti a miraculu finzas su forru.

E no fazzat meraviglia chi custas usanzias si siant pozzias appoderai finzas a oindi, tant’e berus ca medas mogoresus si funt torraus a fai su forru e funti fadendu su pani e sa pasta in domu, poita funt is mandiaris prus antigus e necessarius chi hant sinnau sa fida de s’umanidadi.

Impari a su pani no podiat mancai s’ingaungiu, chi no fut intendiu cumenti a antipastu: satizzu, musteba, ogadura, grandua e ladru de proccu chi impari a su casu e s’o bia, serbiant po murzai e pruscatottu po ingaungiai su prangiu de is ominis de sattu e de is messaius.

Custus mandiaris beniant papaus puru me is cenas e prangius de is festas de istasonis fridas, e finzas me is isposorius, e beniant battiaus e cresimaus cun d’unu bellu ziccheddu de binu nou.

  • ObiaIs antipastus
    Satizzu, prossuttu, ogadura, musteba e grandua de proccu, casu, gureu e cogozzua, cun ollu e axedu, codroiu preparau e cottu in tottu is genias, cancioffa, fa, croccoriga e pedringianu, cibuddittu, all’e caroga, pibadra, sparau, pibaroi e obia cun sabi, cunfettada e tacheddada.
    Custus funt is antipastus chi prima fiant de appartenenza de s’a ntigoriu e chi ancora funt is chi benint prus aprezziaus e gustaus de is intendidoris de ognia logu.
    Is binus conzillaus funt is de Moguru de domu privada pruscatottu biancus o pedrixinus o puru Le Giare o su vermentinu de sa cantina”Il Nuraghe”de Moguru. 
  • Sa pasta
    Sa pasta est fatta de simbua de trigu tostau pruscatottu su Capelli de sa Marmilla chi benit mobidu a s’antiga po appoderai tottu su sabori e aguntai sa corrìa po podi traballai mellus sa pasta.
    Benit usada feti sa simbua prus fini de callidadi nodida poita propriu custus funt is secretus chi serbint po podi preparai is malloreddus, findeus, arrinas, talluzzas, tallarinus e de atras formas egenias e finzas is cruguxionis, sa fregua e is lorighitas mragaxioresas.
    Cruguxionis de arrascottuIs malloreddus: sa pasta prus connota in Sardigna forzis funt is malloreddus, e bisongiat a ddus fai in sa genia prus simplici segundu is usanzias de s’antigoriu. Sa simbua benit ciuetta cun s’acciunta de aqua tepida unu pagheddu sabida, mmisturada cun d’unu spizzu de zafferanu.De s’impastu sindi spiccigat inqueddeddus pitius cun is didus e si faint arrumbuai strecchendiddus asuba de unu cibiru cun su didu mannu de sa manu, Ainci si ottènit sa rigatura a lad’e asuba chi serbit po aguantai prus sa bagna e su casu asuba po bessi’ prus saborius.            
    Sa fregua: sa fregua no est atru che una cantidadi de ballineddas pitias de pasta fatas cun simbua de trigu tostau de sa Sardigna, preparada in d’unu strexu de terra chi si narat pianedda o scivedda. Est fatta cun simbua sciusta e aqua unu pagheddu sabìda. Simpastu benit preparau ghettendi una puiada de simbua asuba de sa scivedda e movendi is didus de sa manu a furriu a furriu e grazias a custu manixu si ottènit is ballinas de sa fregua chi a pustis benint postas a turrai in su forru o asciugai a facci a sobi.
  • Sa pezza
    Sa pezza si podit nai chi siat unu de is mandiaris prus connotus e coxinau de is sardus.Tottu custu ballit po il logus nostus puru e Moguru non d’est de mancu.
    Cun rispettu de tottu is atrus modus chi si podit coxinai, est pruscatottu cun sa pezza arrostida chi si arribbat a su triunfu asuba tottu is atras cosas de pappai. Su motivu prus mannu, est poita su bestiammini pascit a passiu me is tancas e iscussroxas pappendi is erbas prus saboridas, e poita benit accumpangiau de is fragus arestis de is mobas de murta, moddizzi, zippiri, mudegu e atru mattedu cumenti a s’ixibi, chi funt is chi faint allutai is carigas a sa genti chi sbarcat in Sardigna e chi si apiccigat asuba po cantu si abarrat in s’isula nosta. Ainci suzzedit po is crabittus, angioneddus procceddus e finzas po in fitellus chi benint cottus arrostius cun sa braxa de is linnas profumadas e feti s’acciunta de sabi isolana. Est ainci chi is sardus ammostant tottu sa capassidadi insoro codendi tottu custas grazias chi funt unu mediori.
    Is segretus po ddas coi cumenti si spettat funt pagus ma importantis. Si fait unu bellu quaddu de fogu cun is linnas arremonadas, si lassat cabai sa braxa, si infrissint is pegus a perra o interus, si ponint facci a fogu e a laus aintru po ddas callentai, ma no lassai asciugai. Pustis, candu cuminzant a intrai in cottura, sindi bogat sa braxa e si accostant is pegus prus accanta e si faint furriottai girendi a manu o cun su girarrostu, e candu sa pezza est intrada prus in cottura, donendi attenzioni po no dd’abruxai, si spraxit unu pagheddu de sabi aintru e a foras, si acciungit atra braxa prus bia e furriotta furriotta a pustis unu pagheddu si acungit atra sabi e cun attenzioni manna si lassat coi sa pezza finzas a candu no bessit indoràda.
    A pustis e a momentu giustu, sindi sfibant is pegus de su schidoni e si ponit sa pezza asuba de is moizzas de ortigu sterrias a prexeri de arrampus de murta profumada e si pappat sa pezza accumpangiada de arreiga, apiu, fanungu, gureu e atras birduras, buffendi incandincandu unu ziccheddu de binu nieddu de callidadi de is magasinus privaus cumenti a cannonau, bovabi, mora niedda, o puru, impari cun tottu custus, Chio,Vigniarujia, Nabui o San Bernardino de sa cantina sociali de Moguru.