Comunu de Moguru

Comune di Mogoro - 50ma Fiera del Tappeto

Salta la barra di navigazione e vai ai contenuti

Costumus mogoresus

Costumus mogoresus in sa prucessioniIn sa bida de moguru, ma ballit puru po giai tottu is biddas de sa Sardigna, su custumu de is mascus hat appoderau s'usanzia e custumanzia de su passau. Cussu de is femminas inveci hat tentu mudamentus mannus in su tempus po sa psicologia femminina.

Su cummerciu chi fadiant is istrangius chi bendiant arrobba me is mercaus e me is festas de is diversas stoffas e mercanzias e me is urtimus tempus is negozius e buttegas hant donau forma e traggiu a is custumus de is femmias sardas atraidas de sa ricchesa e bellesa de is pannamentas a sa moda chi dda usanta po donai spompiu a sa figura insoru pighendi modellus de is custumus spagnolus, pisanus genovesus e pustis cun sa benida de is Savoias de is custumus piemontesus.

Is custumus antigus de Moguru quindi no funt atru che un'ammasturu fantasiosu nodìu de mollus e pannamentas chi podeus circai de elencai in custas genias.

Su custumu de is mascus
Su custumu de is mascus Benit de s'antigoriu e est documentau puru de is bronzettus nuraxinus de brunzu, chi ammostant su modellu de bistimentu chi usanta is messaius e is pastoris e est fattu de ainci:

  • Sa Berritta: Cruzza e longa: est su berrettu sardu antigu usau in tottu sa Sardigna, fatta de orbacci e pannu nieddu e abortas arrubiu puru. De forma cilindrica, si incrubàda asuba de sa conca o si lassada andai asuba de pabas, aintru portat una busciacchedda po su dinai, su tabaccu e su pettini.
  • Su turbanti: est su muncadori chi si trogat asuba de sa berritta: cun disignus a froris collorius in diversa genia e chi beniat annuau a lad'e ananti.
  • Sa cammisa: fut de linu o tela. Fatta in diversus modellus: a chitarra, a pettu frassu, ma is prus usadas fianta cussas a piccadillu, zughittu o collettu, allicchidida cun bodradura semplici sa prima e s'atra ( sa de is festas) cun su collettu a puntas piegadas in artu o ananti, de taglia manna e sciamprosa, maghias largas e sa bruzzera plissada o indrollada de unu pizzu chi beniat abbuttonàda cun gemellus indoraus o in filigrana.
  • Su croppettu: de orbacci, pannu nieddu o in peddi, a unu o a dus pettus,sciallau, cun su collonìu cuncodrau in felludu o rasu.
  • Sa best'e peddi: bianca(a duas faccis) de una parti a pilu longu e s'atra conciada a fini e cun disignius a froris.
  • Sa besti longa: niedda, murra o mraxanazza. Si trattat de sa (mastruca), longa giai finzas a peis fatta puscatottu cun peddi de mascu sanau.
  • Su saccu nieddu: de orbacci grussu, fut su manteddu usau de is pastoris crabaxius e proccaxius, chi fadiat de scacciaqua e su pilu de sa lana fut ainci a craccu chi no si acciuppàda mancai essat fattu temporadas mannas meda.
  • S'arroda: gunneddedda fatta a frungias de orbacci tessidu a fini o pannu, chi coberriat su cumburu de su chinzu in basciu, cun asutta s'arratranga o imbràga e finiu e indrolau asutta de felludu nieddu.
  • Crazzonis de arroda, in linu o tela, sticchius asutta de s'arroda, cun coscias largas chi beniat infibaus aintru de is crazzas.
  • Is crazzas (ghettas): de orbacci o pannu nieddu e a bortas in peddi de sirboni, cun d'una piegadura a lad'e asuba de felludu nieddu o birdi chi si aberrit po lassai passai su pei e un'orta isticchidas benint abbuttonadas a su costau de sa camba de una filera de buttoneddus minninnius.
  • Su giacconi: de orbacci o pannu nieddu, cun maghias longas e collonìu de felludu o rasu nieddu, longu finzas a mettadi de coscia.
  • Su collettu (cojettu): casacca de peddi de fitellu conciau.Longa finzas a mettadi e prus de sa camba.Appoderada de una cintura e arriccada de duas fileras de buttonis de pratta o indoraus.Si usat pruscatottu po is dis de festa e un'orta imbecciau po is traballus istravaccius.
  • Is crapitas: de peddi leggera po is dis de baganza e ferradas po is dis de intr'e cida. Usadas puru cun is cambalis intamis de is crazzas.

Su custumu de is femmias
Su custumu de is femmias De picciocchedda, de picciocca manna (nubile), sposa, de coiada, fiuda, e fiuda scorruttàda. Elencaus feti cussu de picciocca manna bagadia poita fut de diversas formas, fattesa arrobbas e pannamentas.

  • Su muncadori: coberri conca semplici de tibei biancu cun ricamus a froris, usau scappiau o accappiau asutta de su runcu. Su muncadori quadrau, de coloriu grogu, riccamau de froris, si usat scappiau o annuau a dus corrus o cun is abas a punta in artu isticchius in trà is trempas e su muncadori. Su sciallu, de tibei nieddu e colori de caffei (marrone) arriccau de meda affroriggiaduras ingespiadas e ingiriau de frangias longas.
  • Su turbanti: de linu, tela o de seda arrubia, usau asutta de su sciallu po appoderai firmus is pilus e podi fissai su sciallu cun d'una spilla.
  • Sa cammisa bianca: de linu, o tela, a maghias largas, a zughittu, arriccàda cun s'intrdò (guarnizioni) o puru scollada e sciamprosa, cun s'intradò, serràda a lad'e ananti cun matripellas o riccamada in su petturinu a puntu vanu arripitiu me is bruzzeras chi beniant imbidonadas.
  • Is pabas: de broccau colloriu a spompiu cun fundu lillà, fioba o asullinu, a motivus a froris, grogus o arrubius bius, cun d'unu rosoni a pabas cuncodrau de sterlias e su coratigliu in filu de prata serrau ananti de una codruena chi passàda a X in mesu de sa gancera o tampiglias fissada e riforzàda de su scialoppu.
  • Su custumu de is femmiasSu gipponi: cruzzu, a mesu maghias, de lana niedda, usau asuba de sa cammisa e is pabas e cuncodriau de broccau o rasu nieddu.
  • Sa gunnedda: sa prus antiga fut de orbacci nieddu, indrollada de una fetta de seda, bodrada e imprezziada cun ricamus de tela fini cun puntus a quadrittus e a puntus a ingiriu nieddus.
  • Gunnedda de imbodrau, de colori de cinisu arrubiu e colori de aria, e frungida.
  • Gunnedda de bodratinu: su colloriu prus in vista fut s'arrubiu, cun frungixeddas pitiaddeddas a tottu longu de susu a basciu longa finzas a carronis e a seconda su manixiu de sa chi dda bistiada mudat de colloriu ( a pesa e crocca), fut bordada de arranda de coloriu grogu, inforrada (s'impoiu) in teletta o callancau (tela pintada) indrollada de una fetta e si usat pruscatottu cun su gipponi.
  • Su davantali o fascadroxa: de pannamenta a colori viola lillà craru o scuriosu, damascau, bodrau de arranda a colori pruscatottu sanguingiu (bordeaux) po is festas sa prima e s'atra prus istravaccia po is dis aintru de cida.
  • Sa fadretta (sottogonna): bistimentu de asutta de sa gunnedda chi beniat imbidonada, fut de cotoni biancu,ricamada de disignus a froris e cun is orus arrandaus.
  • Is crapitas, de peddi fini, niedda e colori de caffei, a mesu taccu, prus o mancu cumenti a unu stivaleddu.
  • Is cuncodrias: Sa cannacca, is arreccadas, is buttonisde filigrana, is aneddus, spillas in prata e in oru, sa gancerìa de pratta accappiada a is costaus e me is piturras, sa sabeggia, regaladas a is pipieddus e medas ortas tentus cuaus asutta de is bistimentas in s'andai de sa fida insoru e usada contras a s'ogu liau e is malis fatus.

Su custumu folcloristicu de Moguru
Es giai gualis a is modellus arremmonaus. Manchendi s'arrobba e pannamenta chi beniat usada in su passau, si est deppidu arribbai a circai de dd'assimbillai a is modellus prus connotus, pruscatottu adattendi sa gunnedda abi si est deppidu usai su pannu nieddu a su postu de s'orbacci fadendidda prus arricca cun d'una bordatura larga de broccau birdi o arrubiu infroriggiau.