Identidadi nostra

Salta la barra di navigazione e vai ai contenuti

Passillada nuracesa

Nuraxi Nieddu: ammostu de muru de sa turri manna de mesu Su territoriu de Moguru est ariccu de logus archeologicus e si prèstada a fai passilladas de studius e connoscenzias in su sattu.

Eus penzau de si imbiai a cambarada fatta in custus logus nodius cun sa spera de si podi spassiai cun is amigus e sa strangeria visitendi unu scantu nuraxis po ndi podi gosai tottu sa bellesa de sa preistoria e storia de s’antogoriu Mogoresu.

Incueddus de vasusu de sa cultura Ozieri S’attobiu e sa partenza ddeus penzada in su Nuraxi de Guventu [1], chi s‘agatat de quattrumilla e prus annus faidi, “periudu Monte Claro”. De inni si imbiaus in su camminena strinta nuracesu de Siaxi [2], po arribbai pitò pitò-a Nuraxi Nieddu [3], pratigau de s’omini finzas a su trasiu Punicu e Romanu. Sa miràda de sa baddi de Canabi cun is corruadas, is andarius e carroppus de su frummini de Moguru impari a is cracchiris de is ixibis de sa costera de padenti chi si parant a innanti ti cumbidant a prosighì. E pustis hai sattau su frummini scioberendi unu de is baus chi ddui funti, puntaus facci a susu po conosci un’antru nuraxi mannu chi si narat Arrubiu [4] po su coloriu de sa lana de pedra chi ddui crescidi me is pedras e carongius de is murallas a ingiriu de is ruinas.

Nuraxi de Cuccurada a su scurigadroxu Innì si firmaus po si pausai e murzai e pustis, cun coidu, si incamminaus a passu longu a su sattu de Puisteris [5] abi in tra mesu de is bingias e is terras a crù e sena de scotturai, si podint agatai schedras de pedra de pistoni e arrogus de tobacciu, chi faint arregodai sa genti chi giai de semilla annus faidi iat biviu in custus logus.

De innì, miraus su spantu de is pranuras e is biddas de su campidanu, su cuccuru artu de Murriabi cun su casteddu de is giugis de Arborea. E attesu si parant ananti is pizziolus artus de su Mont’e Linas, S’arcuentu aserrettau cun sa figura de (Lionora de Arbarei) reina e gherrera balenti de is sardus. E prosighendi a manu esta sa miràda, si bit su Monti Nieddu chi si incrubada in su staiu imprateau de Santu Anni e Marceddi cun su golfu asullu de Oristanis imprassau de su cabudu de lingua de sa Frasca e Santu Marcu. E chi su tempus s’accumpangiada, accuzzendi sa miràda, podeus appubai is ruinas sardas, punicas e romanas de sa zittadi de Tharros.

Nuraxi de Arrazzu: incueddu de muralla Ma s’ogu no si firmada e si sterridi, a castiai disigiosu su santuariu nuracesu de Cuccurada [6] chi ti cumbidada a corti po ti chistionai de sa fida sua sunfrida, e cumenti a “babbai” a su fillu abettau t’arranguizzat a ti-gosai tottu is meraviglias suas, scoviendididda secretus chi forzis atrus no hanti scipiu comprendi o ascuttai. E ti narada: scappia su strexu, bogandi a foras pani e ingaungiu ca fadeus arrolliu cun is amigus tus e prandeus impari e pustis, a cabudu de prangiu, eus a pesai is tassas prenas a rasu de binu po salludai cun bonu proi tottus impari.

Ma bisongiat a si sbrigai, omini, poita un’antru fradi pittiu megat de si abettai: esti su Nuraxi de Mudegu [7]. Salludeddu cun rispetu e baxi, poita bisongiat a sì imbiaia a lestu a su Nuraxi de Arrazzu [8]. Innì, castiai is pedras mannas de is murallas e sa genna parada a facci a sobi, chi s’hanti a chistionai de is cumbattas de sa genti chi no si fudi offida mai arrendi, e de is linguas marapascosas intendias de is punicus e romanus e finzas de su dinai stuggiau chi serbiat po pagai is “iscraus libertus “ chi ianta sudau e traballau cussas terras cun sa spera una di’ de ndi essi meris.

Ma torrendi a furriai, innantis de pigai sa scaba de sa costera immacculada chi ti portat a is cadrilonis e ciorixina de su pranu de sa Struvina, cumenti a urtimu regalu, gosadì de tottu su bellori de Scarrebi, cun is fragus de is giardinus profumaus, is obias, is ollastus e moddizzis spantosas, is cracchiris de ixibis e is mizzas cristallinas abi una di’su donatori de sa statuedda oranti nuracesa, de su Nuraxi de Mont’e Ita [9] hiat pesau pregadoria. Ede innì, a s’accabbu de sa passillàda intonendi unu cantu a cuncodria cun is amigus, e rendendi grazias po sa di nodida pasada, cun prexu mannu naraisidda: Atras ortas cun salludi.